Σταχυολογήματα από την Βίβλο

Ένα από τα λεγόμενα ποιητικά βιβλία  της Π. Διαθήκης είναι κι αυτό το βιβλίο των Παροιμιών που αποδίδεται στον Βασιλέα Σολομώντα, γνωστό για την ιδιαίτερη Σοφία του. Με βάση το περιεχόμενο του, το βιβλίο των Παροιμιών μπορεί να καταταχθεί στην  λεγόμενη γνωμική ποίηση, ή αλλιώς διδακτική, εκφράζει δηλαδή τη λαϊκή σοφία, και ασχολείται με πρακτικά θέματα της καθημερινής ζωής του ανθρώπου και όχι τόσο με φιλοσοφικά ή άλλα παρόμοια ζητήματα. Το απόσπασμα που ακολουθεί (Παροιμίες 3,13-18) αναφέρεται στη Σοφία και τα χαρακτηριστικά της.

Μακάριος ἄνθρωπος ὃς εὗρε σοφίαν καὶ θνητὸς ὃς εἶδε φρόνησιν· κρεῖσσον γὰρ αὐτὴν ἐμπορεύεσθαι ἢ χρυσίου καὶ ἀργυρίου θησαυρούς. τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων πολυτελῶν,  οὐκ ἀντιτάξεται αὐτῇ οὐδὲν πονηρόν· εὔγνωστός ἐστι πᾶσι τοῖς ἐγγίζουσιν αὐτῇ, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστι. μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτῆς, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ αὐτῆς πλοῦτος καὶ δόξα· ἐκ τοῦ στόματος αὐτῆς ἐκπορεύεται δικαιοσύνη, νόμον δὲ καὶ ἔλεον ἐπὶ γλώσσης φορεῖ. αἱ ὁδοὶ αὐτῆς ὁδοὶ καλαί, καὶ πᾶσαι αἱ τρίβοι αὐτῆς ἐν εἰρήνῃ. ξύλον ζωῆς ἐστι πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτῆς, καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ᾿ αὐτὴν ὡς ἐπὶ Κύριον ἀσφαλής. 

Μετάφραση

     Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος, ο οποίος ευρήκε την αληθή σοφίαν, και κάθε θνητός, ο οποίος εγνώρισε τη σύνεσιν. Διότι είναι ασυγκρίτως καλύτερον να αγοράζη και αποκτά κανείς την σοφίαν, παρά θησαυρούς χρυσού και αργύρου. Αύτη είναι ασυγκρίτως πολυτιμοτέρα από τους αδάμαντας και τους άλλους πολυτελείς λίθους και εναντίον αυτής δεν ημπορεί να, αντιπαραταχθή κανένα απολύτως πονηρόν πράγμα. Η σοφία γίνεται γνωστή εις όλους εκείνους, οι οποίοι την πλησιάζουν με αγαθήν διάθεσιν. Και κάθε τι από όσα οι άνθρωποι θεωρούν πολύτιμα, δεν ημπορεί να αντιπαραβληθή προς αυτήν. Είναι δε πολυτιμοτέρα από οποιονδήποτε πλούτον και θησαυρόν, διότι εις την δεξιάν της κρατεί και προσφέρει μακροβιότητα. Εις δε την αριστεράν της κρατεί και προσφέρει πλούτον και δόξαν. Από το στόμα της εξέρχεται πάντοτε λόγος δικαιοσύνης και αρετής. Εις δε την γλώσσαν της φέρει και εκφράζει τον νόμον του Θεού, αλλά και το έλεος του Θεού. Οι δρόμοι, στους οποίους οδηγεί, είναι καλοί και αγαθοί. Ολαι δε αι πορείαι της είναι ειρηνικαί και ειρηνοφόροι. Η σοφία είναι το δένδρον της ζωής δι' όλους εκείνους, που την κρατούν σφιγκτά• δι' όσους δε στηρίζονται σταθερά εις αυτήν, ως επ' αυτού του Κυρίου, είναι στήριγμα ασφαλές.   

Tο άναμα και η διατήρηση της φωτιάς στην αρχαιότητα

Ένα, επίκαιρο νομίζω, απόσπασμα από σχετικό άρθρο για το άναμα και τη διατήρηση της φωτιάς στην αρχαιότητα παραθέτω παρακάτω.

Στὴν ἀρχαιότητα ὅμως τὸ ν̉ ἀνάψουν οἱ ἄνθρωποι φωτιὰ ἦταν ἐπίτευγμα δυσκατόρθωτο. καὶ πρὶν ἀπὸ τὸ ἐπίτευγμα εἶχαν μόνο τὸ λαχεῖο νὰ ἐξοικονομήσουν φωτιὰ ἀπὸ κάποιον κεραυνὸ ἢ σπανιώτερα ἀπὸ κάποιο ἡφαίστειο, ποὺ προκαλοῦσαν πυρκαϊές, κι ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα μεριμνοῦσαν γιὰ τὴ μακροχρόνια διατήρησί της μὲ πολλὴ ἐπαγρύπνησι˙… Εἶναι εὐνόητο ὅτι ἡ τέτοια φύλαξι τῆς φωτιᾶς σὲ βωμοὺς καὶ ναούς, ὅταν ἀπὸ καθαρῶς τεχνικὴ μέριμνα μετεξελίχθηκε σὲ ἱερατικὴ τελετουργία καὶ προσέλαβε χαρακτῆρα ἱερὸ καὶ μυθικό, διατηρήθηκε σὰν τέτοια καὶ σὲ καιρὸ ποὺ ὡς τεχνικὴ μέριμνα ἔπαψε νὰ εἶναι ἀναγκαία. σὲ τέτοιον ὕστερο καιρὸ ἡ ἀρχική της προμήθεια δὲν γινόταν πλέον ἀπὸ κεραυνὸ φυσικά, ἀλλὰ μὲ διάφορα πυρεῖα, μὲ ἀναπτῆρες δηλαδὴ ποὺ ἐν τῷ μεταξὺ τεχνούργησε ὁ ἄνθρωπος. τότε καὶ οἱ ἱερεῖς δὲν ἔπαιρναν πιὰ τὴ φωτιὰ ‘‘ἀπὸ τοὺς θεούς’’, ὅπως καυχῶνταν ἀρχικά, μὲ κεραυνό, ἀλλὰ τὴν ἄναβαν κι αὐτοὶ μὲ πυρεῖα. ἐξακολουθοῦσαν ὅμως νὰ κάνουν τὸν καμπόσο στὸ θρησκόληπτο λαό, πείθοντάς τον μὲ διάφορα τεχνάσματα ὅτι πάλι ‘‘ἀπὸ τοὺς θεοὺς’’ τὴν παίρνουν τὴ φωτιὰ μὲ θαυματουργικὸ τρόπο. δὲν ἦταν κουτοὶ νὰ χάσουν τὸ πλεονέκτημα νὰ εἶναι στὸ λαὸ ἀπαραίτητοι καὶ θαυμαστοί, ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι ‘‘εἶχαν τὴ διαβολιὰ’’ νὰ ἐφεύρουν τρόπους ἀνάμματος φωτιᾶς, ποὺ καθιστοῦσαν τὴν προσφορὰ τῶν ἱερέων - προμηθέων περιττή. ἄλλωστε καὶ τ̉ ἀργυρολογικὰ ἐνδιαφέροντα τῶν ἱερέων δὲν τοὺς ἐπέτρεπαν νὰ κάνουν μιὰ τέτοια τακτικὴ ὑποχώρησι.

     Ἕνα τέτοιο ἱερατικὸ τέχνασμα γιὰ ἄναμμα ‘‘ἁγίας φωτιᾶς’’ ἢ ‘‘ἁγίου φωτός’’, φακιρικὴ καὶ ταχυδακτυλουργικὴ θαυματοποιία γιὰ τὴν ἀκρίβεια, τῶν ἱερέων δύο λυδικῶν πόλεων καὶ ἀρχαίων προσκυνημάτων τῆς Μ. Ἀσίας ἀναφέρει ὁ Παυσανίας˙ ὁ ὁποῖος βέβαια, φανατικὸς εἰδωλολάτρης καὶ βαριὰ θρησκόληπτος ὤν, δεχόταν ὅτι πρόκειται πράγματι γιὰ θαῦμα τῶν θεῶν. γράφει˙

     Καὶ ἄλλο ἐν Λυδίᾳ θεασάμενος οἶδα …………, μάγων μέντοι σοφίας οὐδὲ αὐτὸ ἀπηλλαγμένον. ἔστι γὰρ Λυδοῖς ἐπίκλησιν Περσικοῖς ἱερὰ ἔν τε Ἱεροκαισαρείᾳ καλουμένῃ πόλει καὶ ἐν Ὑπαίποις, ἐν ἑκατέρῳ δὲ τῶν ἱερῶν οἴκημά τε καὶ ἐν τῷ οἰκήματί ἐστιν ἐπὶ βωμοῦ τέφρα˙ χρόα δὲ οὐ κατὰ τέφραν ἐστὶν αὐτῇ τὴν ἄλλην. ἐσελθὼν δὲ ἐς τὸ οἴκημα ἀνὴρ μάγος καὶ ξύλα ἐπιφορήσας αὖα ἐπὶ τὸν βωμὸν πρῶτα μὲν τιάραν ἐπέθετο ἐπὶ τῇ κεφαλῇ, δεύτερα δὲ ἐπίκλησιν ὅτου δὴ θεῶν ἐπᾴδει βάρβαρα καὶ οὐδαμῶς συνετὰ Ἕλλησιν˙ ἐπᾴδει δὲ ἐπιλεγόμενος ἐκ βιβλίου. ἄνευ τε δὴ πυρὸς ἀνάγκη πᾶσα ἁφθῆναι τὰ ξύλα καὶ περιφανῆ φλόγα ἐξ αὐτῶν ἐκλάμψαι. (Παυσανίας 5,27,5-6).

     Μεταφράζω˙

     Στὴ Λυδία εἶδα κι ἔμαθα κι ἄλλο ἕνα πρᾶγμα …, ποὺ κι αὐτὸ εἶναι ἕνα μαγικὸ ἐπίτευγμα. οἱ Λυδοί, ποὺ λέγονται Περσικοί, ἔχουν δυὸ ἱερά, ἕνα στὴν πόλι τὴ λεγόμενη Ἱεροκαισάρεια κι ἕνα στὰ Ὕπαιπα˙ στὸ καθένα ἀπὸ τὰ ἱερὰ αὐτὰ ὑπάρχει ἕνα οἴκημα καὶ μέσα στὸ οἴκημα ὑπάρχει ἕνας βωμὸς μὲ τέφρα˙ τὸ χρῶμα τῆς τέφρας ἐκείνης δὲν εἶναι τὸ χρῶμα τῆς συνηθισμένης τέφρας. μπαίνει λοιπὸν μέσα στὸ οἴκημα ἕνας μάγος, σωριάζει ἐπάνω στὸ βωμὸ ξηρὰ ξύλα, φοράει στὸ κεφάλι του μιὰ τιάρα, καὶ μετὰ ἀπ̉ αὐτὸ ἐπικαλεῖται τὸ θεό, ὅποιον ἐπικαλεῖται, μὲ ψαλμῳδίες βάρβαρες καὶ γιὰ τὸν Ἕλληνα ἀκατανόητες. ψάλλει δὲ μέσα ἀπὸ κάποιο βιβλίο. καὶ τότε, χωρὶς καμμιὰ φωτιά, τὰ ξύλα ἀναφλέγονται ὁπωσδήποτε κι ἀνυψώνεται ἀπ̉ αὐτὰ μιὰ φλόγα πελώρια καὶ λαμπερή. 

Πηγή . Κ. Σιαμάκη  "Η ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ" ,Μελέτες 6 (2010)