Ενα διπλό ουράνιο τόξο....

Ο Καλοκαιρινός άστατος καιρός έχει και τα καλά του ! Ειδικά όταν δημιουργούνται οι συνθήκες για το πιο σπάνιο και εντυπωσιακό διπλό ουράνιο τόξο. Βέβαια το εξωτερικό φαίνεται σαφώς πιο εξασθενημένο καθώς το φως υποβάλλεται σε περισσότερες ανακλάσεις μέσα στις σταγόνες. Εντυπωσιακό στοιχείο και το ότι τα χρώματα των δύο τόξων είναι αντεστραμμένα. Στο εξωτερικό πρώτα φαίνεται το βιολετί και τελευταίο το κόκκινο.

Η Αλληλεγγύη δυστυχώς δεν αρκεί

Έντονα και  ιδιαίτερα καιρικά  και άλλα φυσικά  φαινόμενα εμφανίζονται   και  θα εμφανίζονται  παντού στον κόσμο. Πολλοί πληθυσμοί και γενικά αναπτυγμένες κοινωνίες έχουν μάθει να συνυπάρχουν με αυτά και φροντίζουν όταν αυτά εμφανίζονται στην καθημερινότητα τους , να ελαχιστοποιούν τις απώλειες τους. 

Αυτό βέβαια δεν είναι κάτι εύκολο. Απαιτεί  επιστημονική μελέτη των φαινομένων, ικανή κρατική διοίκηση , οργάνωση και ανάπτυξη κατάλληλου  σχεδίου δράσης,   εκπαίδευση και πειθαρχία του πληθυσμού στην εκτέλεση του, συντονισμό και ομαδική συνεργασία στην υλοποίηση του, κατάλληλα  υλικά μέσα και  άλλα. 

Στη χώρα μας,  όπως φαίνεται δυστυχώς και από το αποτέλεσμα, στερούμαστε όλων των παραπάνω.  Αντίθετα, μετά από κάθε φυσική καταστροφή εμφανίζουμε άλλες «αρετές» .

Το  μόνο παρήγορο για την κοινωνία μας είναι η  αναγκαία  Αλληλεγγύη (εννοείται η ανιδιοτελή) που εμφανίζεται ευτυχώς σε υπερθετικό βαθμό. Δυστυχώς  όμως,   μόνο αυτή,  δεν θα αποτρέψει  τις κάθε μορφής υπερβολικά μεγάλες απώλειες  που θα καταγράψουμε και  στην   επόμενη φυσική  καταστροφή,  που αργά η γρήγορα θα εκδηλωθεί πάλι κάπου στη χώρα μας .

Νυχτερινή ουράνια παρατήρηση

Ο νυχτερινός ουρανός, και μάλιστα το Καλοκαίρι, προσφέρεται για παρατήρηση των ουράνιων σωμάτων. Την περίοδο αυτή μάλιστα ένας παρατηρητής μπορεί εύκολα να παρατηρήσει και να θαυμάσει τέσσερα σημαντικά ουράνια σώματα σχεδόν ταυτόχρονα. Όπως για παράδειγμα φαίνεται και στην φωτογραφία (πηγή Stellarium) και αύριο το βραδάκι θα μπορεί κάποιος να δει ξεκινώντας από τα ανατολικά και προς τα δυτικά μερικούς από τους πιο σημαντικούς πλανήτες του Ηλιακού μας Συστήματος. Πιο συγκεκριμένα τον Άρη, τον Κρόνο, το Δία και τέλος το ζευγαράκι Αφροδίτη - Σελήνη, Με τη βοήθεια δε ενός μικρού τηλεσκοπίου εύκολα μπορεί να παρατηρήσει τα δακτυλίδια του Κρόνου και κάποιους από τους μεγαλύτερους δορυφόρους που περιφέρονται γύρω από το Δία. Πραγματικά είναι ιδιαίτερη η εμπειρία και το συναίσθημα που νιώθεις, όταν παρατηρείς με τα ίδια σου τα μάτια. ουράνια σώματα για τα οποία έχεις ακούσει ή και έχεις δει πολλά μέσα από άρθρα και φωτογραφίες και ξέρεις πλέον ότι εκτός των άλλων παίζουν κι έναν σημαντικό ρόλο για να μπορείς να ζεις εσύ απερίσπαστος και με ασφάλεια στον πλανήτη Γη. Όταν στα ίδια σου τα μάτια φθάνουν φωτόνια που έχουν ταξιδέψει από πολύ μακριά για να σου προσφέρουν μοναδικής ομορφιάς εικόνες αλλά και για να σου μεταφέρουν το μήνυμα του πόσο μικρός τελικά είσαι ως δημιούργημα , σε ένα Σύμπαν τεράστιο και συναρπαστικό.

Ιχνηλατώντας τις απαρχές του Σύμπαντος

Πριν από μερικές ημέρες και πιο συγκεκριμένα το τριήμερο από 9/7 έως 11/7 είχα τη χαρά και τη τιμή να συμμετάσχω σε ένα  εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο "Διδάσκοντας το Σύμπαν". Το εξαιρετικό αυτό, τόσο σε οργάνωση όσο και σε περιεχόμενο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, οργάνωσε από κοινού το Ευγενίδειο Ίδρυμα σε συνεργασία με το PCCP (Paris Centre for Cosmological Physics), το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και την Ελληνική Εταιρεία Σχετικότητας, Βαρύτητας και Κοσμολογίας. Η θεματολογία του προγράμματος  αφορούσε την Φυσική του Σύμπαντος και ένας από τους βασικούς στόχους του προγράμματος ήταν, και φυσικά  παραμένει, να εμπνεύσει και να παρακινήσει καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης, προκειμένου να εισαγάγουν βασικά στοιχεία Κοσμολογίας στο μάθημα της Φυσικής, δίνοντας την ευκαιρία στους/στις μαθητές/μαθήτριες τους να ανακαλύψουν το Σύμπαν και τα φυσικά φαινόμενα που σχετίζονται μ’ αυτό. 

Για το σκοπό αυτό κορυφαίοι επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό με ειδικές εισηγήσεις, φρόντισαν να ενημερώσουν για το πριν,  το τώρα και το πως οι  διάφορες θεωρίες  προσπαθούν να προβλέψουν, να ερμηνεύσουν πειραματικά δεδομένα και εν τέλη  να εξηγήσουν τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και εξελίσσεται  το θαυμαστό  Σύμπαν μέσα στο οποίο ζούμε.  Μερικές από τις θεματικές ενότητες του προγράμματος αφορούσαν θέματα όπως τη Θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης, τη Σκοτεινή Ύλη,  την Επιταχυνόμενη Διαστολή του Σύμπαντος και τη Σκοτεινή Ενέργεια, τις Μαύρες Τρύπες, την πρόσφατη ανακάλυψη των Βαρυτικών Κυμάτων αλλά και πιο τεχνικά θέματα,  όπως την κατασκευή  ενός  ανιχνευτή της κοσμικής ακτινοβολίας (μικροκύματα) υποβάθρου στο σχολείο . Η ακτινοβολία αυτή θεωρείται «απολίθωμα» της λεγόμενης μεγάλης έκρηξης  και η ανακάλυψη αλλά και η μελέτη των χαρακτηριστικών της, έδωσε δύο Nobel Φυσικής (1978 & 2006)  σε αυτούς που την ανακάλυψαν και τη μελέτησαν διεξοδικά.

Ένας από αυτούς, ο George Smoot (Nobel  Φυσικής 2006)   ήταν και ο κεντρικός ομιλητής στο συγκεκριμένο πρόγραμμα στο οποίο εκτός από το διακεκριμένο Νομπελίστα συμμετείχαν ως εισηγητές και αρκετοί άλλοι διακεκριμένοι Έλληνες και ξένοι  ερευνητές- όπως ο Σταύρος Κατσανέβας διευθυντής του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Βαρύτητας EGO/Virgo.

Οι καθηγητές  που επιλέχθηκαν με συγκεκριμένη διαδικασία, ( 22 καθηγητές από δημόσια σχολεία σχεδόν από όλη την Ελλάδα) και εκπαιδεύτηκαν στα πλαίσια του προγράμματος, ανέλαβαν την ευθύνη της συγγραφής (ανά δύο) άρθρων για τη δημιουργία ενός  booklet  με σχετικά θέματα  που θα απευθύνεται σε μαθητές Γυμνασίου - Λυκείου.

Μέσα από τις εξαιρετικές αυτές εισηγήσεις αλλά και τις συζητήσεις που έγιναν στα πλαίσια του σεμιναρίου , νομίζω ότι το ένα βασικό συμπέρασμα που μπορεί κανείς να συνάγει, είναι ότι Σύμπαν είναι ένα θαυμαστό κατασκεύασμα στο οποίο ο άνθρωπος έχει τη μεγάλη "τιμή" να μπορεί να το ιχνηλατεί και να προσπαθεί να κατανοήσει το ιδιαίτερο και πολύ σύνθετο τρόπο με το οποίο λειτουργεί. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι κάθε φορά που νομίζει ότι πλησιάζει στην μερική κατανόηση του, πάντα ένα πειραματικό δεδομένο έρχεται να ταράξει τα νερά της επιστημονικής κοινότητας και να οδηγήσει  τους ερευνητές σε νέα ανεξερεύνητα μονοπάτια. Όπως αναφέρει και πολύ εύστοχα ο Ψαλμωδός "Οι Ουρανοί  διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα".

Αξίζει επίσης  να αναφερθώ και σε μια από τις  παράλληλες δράσεις που έγιναν στα πλαίσια  του προγράμματος. Την εξαιρετική ξενάγηση  στο παλιό Αστεροσκοπείο που βρίσκεται στο Θησείο και έχει κτιστεί στη κορυφή του λόφου των Νυμφών. Το κτίριο κτίστηκε τη χρονική περίοδο ανάμεσα στα έτη 1842-1846 και εξοπλίστηκε με χρήματα του Εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Σίνα. Από τα πιο δε εντυπωσιακά του εκθέματα,  είναι  και ο  πλέον ακριβής χάρτης της Σελήνης του 19ου αιώνα που σχεδίασε με το τηλεσκόπιο του Αστεροσκοπείου  ο Julius Schmidt, αστρονόμος και τρίτος Διευθυντής του ΕΑΑ (1858-1884), σχεδίασε. Ο χάρτης αυτός  αναφέρεται και στο έργο του Ιουλίου Βερν "Από τη "Γη στη Σελήνη".

Θα ήθελα τέλος να σημειώσω ότι στο τέλος της ξενάγησης είχαμε τη χαρά να παρακολουθήσουμε και την εξαιρετική δημόσια ομιλία του Διευθυντή του Αστεροσκοπείου κ. Μανώλη Πλειώνη  με θέμα "Οι βάσεις της σύγχρονης κοσμολογικής θεώρησης¨