Πάπυρος, περγαμηνή, χαρτί, κάλαμος, πέννα, χάλυβας, σιδηρούχος μελάνη, στάχωση, μικρογράμματη γραφή, και τυπογραφία είναι τα δέκα γραφικά πράγματα (όργανα υλικά ρυθμοί και τέχνες), πού επηρέασαν τα γράμματα και την τεχνική πρόοδο πολύ, κι έρχονται δεύτερα και τρίτα σε σπουδαιότητα μετά το αλφάβητο.
H εμφάνιση του παπύρου στην Ελλάδα καθώς και η ταυτόχρονη σ΄ αυτή βελτίωση ή διεύρυνση χρήσεως του γραφικού καλάμου κατά τόν F' π.Χ. αιώνα εγκαινιάζουν την κλασσική εποχή των γραμμάτων της (560-300 π.Χ.) και προκαλούν τη μεταβολή της γραφής της από αριστερόστροφη σε δεξιόστροφη, καθώς και την επί Πεισιστράτου μεταγραφή των Όμηρικών Έπων προφανώς σε πάπυρο και δεξιόστροφη. Η ταυτόχρονη επίσης εμφάνιση του χάλυβος εγκαινιάζει τις ελληνικές μαρμάρινες επιγραφές, καθώς και τα μαρμάρινα αρχιτεκτονήματα και γλυπτά.
Η εμφάνιση του ελληνιστικού παπύρου, της περγαμηνής, της σιδηρούχου μελάνης, και της βιβλιοδεσίας του στάχυος ή σταχώσεως κατά τον Γ' π.Χ. αιώνα στον ελληνικό κόσμο προκαλεί την άνθηση των ελληνιστικών γραμμάτων, πού είναι κυρίως επιστημονικά ενώ τα κλασσικά ήταν κυρίως λογοτεχνικά. Η κοινή εμφάνιση όλων των παραπάνω υλών και τεχνών κατά τα μέσα του Γ π.Χ. αιώνος στην Ιταλία καθώς και η εκεί ταυτόχρονη μάλλον εφεύρεση της πέννας εγκαινιάζουν τη λατινική γραμματεία. Η επικράτηση της περγαμηνής και ταυτόχρονη παρευδοκίμηση του παπύρου, σα μια αλλαγή φρουράς, κατά τον Δ' μ.Χ. αιώνα στον εκχριστιανισμένο ελληνορρωμαϊκό κόσμο προκαλεί γενική μεταγραφή άλλα κι αξιοκρατική επιλογή των ελληνολατινικών κειμένων, όπως μαρτυρεί κι ο Ιερώνυμος, από πάπυρο σε περγαμηνή κι από κύλινδρο σε στάχυ, ο πάπυρος και ή περγαμηνή αποτυπώνουν τα χαρακτηριστικά τους πάνω στις παραμεσόγειες γραμματείες αφήνοντας δύο παραδόσεις κειμένων, την παπυρική ή αλεξανδρινή και την άλλη την περγαμηνή.
Η επικράτηση της μικρογράμματης γραφής κατά τον Θ' αιώνα προκαλεί πάλι γενικές μεταγραφές όλων των κειμένων και σχεδόν εγκαινιάζει τη σήμερα σωζόμενη χειρόγραφη παράδοση όλων των κειμένων της αρχαιότητος πλην της 'Αγίας Γραφής. Η ταυτόχρονη εμφάνιση του σινικού χαρτιού στον παραμεσόγειο κόσμο ναι μεν δεν επηρεάζει άμεσα κι απότομα τα γράμματα, άλλ' ετοιμάζει άριστα την υποδοχή της τυπογραφίας, ή οποία χωρίς αυτό θα ήταν σχεδόν αδύνατη.
Τέλος ή εμφάνιση της τυπογραφίας κατά τον ΙΕ' αιώνα και ή αστραπιαία διάδοση της προκαλεί την έντυπη μεταγραφή και έκδοση όλων των κειμένων, την εξασφάλιση της ποιότητος των από πλευράς αυθεντικότητας και σχεδόν την πλήρη παύση της φθοράς των ή του χαμού των: παροπλίζει όλη την αρχαία χειρόγραφη παράδοση στα μουσεία διαφυλάξεως: πλημμυρίζει την ανθρωπότητα με βιβλία και γράμματα: και αυτή σαν ή κύρια αιτία εγκαινιάζει τη βιομηχανική εποχή των πέντε τελευταίων αιώνων, οριοθετώντας το οριστικό τέλος της προβιομηχανικής αρχαιότητος και την αρχή των νεωτέρων χρόνων, όπως ακριβώς το αλφάβητο οριοθετεί το τέλος της προϊστορίας και την αρχή της ιστορίας, το αλφάβητο και ή τυπογραφία οριοθετούν την αναγνωστικώς προσπελάσιμη αρχαιότητα, όπου προσπελάζεται βέβαια, την ιστορική, πού εκτείνεται σε 3.000 χρόνια από το 1500 π.Χ. μέχρι το 1500 μ.Χ., πιο μπροστά εκτείνεται η προ-αλφαβητική και προϊστορική αρχαιότης, μετά δε απ' αυτή την τρισχιλιετία ξετυλίγονται οι νεώτεροι χρόνοι: οι χρόνοι μας.
Κ. Σιαμάκη Γραφικά Θεσσαλονίκη 1988
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου